Nowela kodeksu postępowania cywilnego połączona ze zmianami w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych była poselską inicjatywą klubu Platformy Obywatelskiej.

Senat zaproponował do ustawy 10 poprawek. Część ma charakter techniczny i legislacyjny, kilka - merytoryczny.

Wśród zmian merytorycznych znalazła się propozycja, by doprecyzować zmianę, w myśl której sąd nie mógłby wydłużać terminu na przekazanie stronom transkrypcji z nagrania z uzasadnieniem wyroku (może natomiast wydłużać termin sporządzenia pisemnego uzasadnienia orzeczenia). Ustalono, że wnoszona przez zainteresowaną stronę opłata za wydanie jej zapisu obrazu i dźwięku ma wynosić 15 zł.

Senat zaproponował też, aby zapisać, że sąd II instancji, badający odwołania od orzeczeń I instancji, nie będzie mógł pomijać wstępnego sprawozdania ze stanu sprawy, jeśli na sali rozpraw jest publiczność. Obowiązujące dziś przepisy stanowią, że sąd teoretycznie, nawet gdy sala rozpraw jest pełna, może nie przedstawiać takiego wstępnego referatu - wychodząc z założenia, że strony postępowania znają akta sprawy i nie trzeba im jej referować.

Wprowadzanie nagrywania spraw cywilnych rozpoczęto około dwóch lat temu od sądów apelacyjnych i okręgowych, ponad pół roku temu nagrywanie spraw cywilnych zapoczątkowano w pierwszych sądach rejonowych. W tym okresie - jak uznali autorzy nowelizacji - ujawniły się problemy związane ze stosowaniem niektórych regulacji dotyczących protokołu elektronicznego i nowela wychodzi naprzeciw postulatom środowiska sędziów, adwokatów i radców prawnych.

Nagrywanie rozpraw cywilnych możliwe od lipca 2010 r. wprowadziło jako zasadę elektroniczną formę protokołu z procesów cywilnych, czyli zapis dokonywany za pomocą urządzeń nagrywających. Pisemnie sporządza się tylko protokół skrócony, w którym są informacje m.in. o miejscu i dacie posiedzenia, nazwiskach sędziów, stron czy orzeczeniach wydanych na posiedzeniu.

Dzięki nowelizacji pojawiła się możliwość zamieszczania w pisemnym protokole skróconym także informacji o wynikach postępowania dowodowego oraz innych okolicznościach istotnych dla przebiegu posiedzenia. Dzięki tej zmianie zapoznanie się z przebiegiem posiedzenia zajmie znacznie mniej czasu, niż zapoznawanie się z zapisem elektronicznym.

Nowelizacja przewiduje m.in. możliwość sporządzania tzw. elektronicznego uzasadnienia. Stronie, która zażąda doręczenia uzasadnienia będzie doręczany odpis wyroku z transkrypcją tego uzasadnienia. Ponadto sąd drugiej instancji będzie mógł odstąpić od sprawozdania dotychczasowego stanu sprawy, jeśli strony wyrażą na to zgodę.

Zdaniem autorów propozycji brak takiego sprawozdania nie ogranicza prawa do zapoznania się ze sprawą przez np. przedstawicieli mediów. Uznali oni, że wystarczające są przepisy przewidujące możliwość zwrócenia się do przewodniczącego wydziału sądu o udostępnienie akt. Jedna z proponowanych zmian przewiduje możliwość zamieszczania w protokole skróconym fakultatywnie także wyników postępowania dowodowego oraz innych okoliczności istotnych dla przebiegu posiedzenia.

Nowelizacja trafi teraz do prezydenta.(PAP)