ZPP: Obciążenie JST kosztami wprowadzenia obowiązkowej edukacji zdrowotnej jest nieuczciwe

Związek Powiatów Polskich przedstawił swoje uwagi do projektu rozporządzenia ministra edukacji w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół. Wyszczególnił nierzetelną ocenę skutków finansowych wprowadzenia edukacji zdrowotnej, długotrwały proces przygotowania podstawy prawnej planowanych zmian oraz problematykę zmiany już przyjętych arkuszy organizacyjnych szkół. Poza tym wyraził pogląd dotyczący kształcenia ogólnego i zawodowego w technikach i szkołach branżowych.

Przypomnijmy, że Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) przygotowało pięć projektów rozporządzeń, co do których do 11 czerwca br. trwają konsultacje publiczne. Projekty wprowadzają przedmiot edukacja zdrowotna jako obowiązkowy oraz przedmiot edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne jako nieobowiązkowy. Od 1 września br., czyli wraz z początkiem nowego roku szkolnego, edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych (w wymiarze jednej godziny tygodniowo w każdej klasie) oraz uczniów szkół ponadpodstawowych – liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły I stopnia (w wymiarze dwóch godzin w cyklu kształcenia).

Więcej na ten temat: W konsultacjach MEN obowiązkowa edukacja zdrowotna oraz zmiany w ramowych planach nauczania

Wobec projektu rozporządzenia ministra edukacji w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (datowanego na 21 maja 2026 r.) swoje uwagi i zastrzeżenia zgłosił również Związek Powiatów Polskich po uzgodnieniach z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. 

Wcześniejsze uzgodnienia były inne

Związek Powiatów Polskich zwraca uwagę na nierzetelną ocenę skutków finansowych wprowadzenia edukacji zdrowotnej. - Wprowadzenie do szkół edukacji zdrowotnej jako przedmiotu obowiązkowego i obciążenie kosztami tej zmiany jednostek samorządu terytorialnego traktujemy jako działanie nieuczciwe, niezgodne z wcześniejszymi deklaracjami dotyczącymi wprowadzania zmian – czytamy w piśmie. ZPP wskazuje, że skutek w postaci rosnącej luki potrzeb oświatowych oraz deficytu środków na zadania własne samorządów ma obciążać wyłącznie same organy prowadzące. 

Związek przypomniał, że 11 lutego br. Zespół ds. Edukacji, Kultury i Sportu KWRiST z inicjatywy ZPP wydał opinię pozytywną, mając uwagi w zakresie skutków finansowych wprowadzenia zmiany rozporządzenia MEN w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (powielone z wcześniejszego, tożsamego projektu). Wówczas odnośnie zgłoszonych uwag organizacja otrzymała informacje, że założenia dotyczące kosztów, zgodnie z którymi samorządy miały „zaoszczędzić" odpowiednią kwotę z tytułu zmniejszenia liczby godzin religii zostały przygotowane przy założeniu funkcjonowania edukacji zdrowotnej jako przedmiotu nieobowiązkowego, z frekwencją na poziomie 75 proc. uczniów szkół podstawowych. - Na takim założeniu oparto prognozy skutków finansowych po stronie JST aż do 2036 r., po czym nastąpiła zmiana obejmująca wszystkie typy szkół – dodaje ZPP. 

Kolejna zmiany arkuszy

Związek Powiatów Polskich wyjaśnia, że zmiany w obszarze edukacji zdrowotnej mają zacząć obowiązywać od nowego roku szkolnego, a na podlegający konsultacjom i opiniowaniu projekt zmiany rozporządzenia będący podstawą prawną dla obowiązkowej edukacji zdrowotnej środowisko edukacyjne musiało czekać tygodniami, aż do 21 maja br.

ZPP ocenia jako niezrozumiałe, dlaczego proces przygotowania projektu trwał tak długo, skoro pierwsze deklaracje o dążeniu do uczynienia edukacji zdrowotnej przedmiotem obowiązkowym pojawiły się już w grudniu ubiegłego roku. Decyzja była wielokrotnie zapowiadana w marcu br., a ogłoszono ją 9 kwietnia (początkowo wyłącznie jako zapowiedź medialną). Pomimo ogłoszenia zmiany na początku kwietnia, w opinii ZPP czas oczekiwania na opiniowany projekt zmiany rozporządzenia był dość długi. - Prace nad podstawą prawną są podejmowane zbyt późno, w czasie, gdy organy prowadzące już zatwierdzają przekazane im przez dyrektorów szkół arkusze organizacyjne – podkreśla organizacja.

Związek wskazuje, że termin przekazania arkuszy organizacyjnych szkół organom prowadzącym upłynął 21 kwietnia br. Tym samym proces przygotowania projektu ponownie zmusza środowisko edukacyjne do wprowadzania zmian w już przyjętych arkuszach organizacyjnych.

Proporcja kształcenia ogólnego i zawodowego

- Ramowy plan nauczania dla techników i szkół branżowych powinien zostać zredukowany w zakresie kształcenia ogólnego i w większym stopniu koncentrować się na nauce zawodu. Dotychczasowe rozwiązania uważamy za niesłuszne i prowadzące do zauważalnego spadku poziomu umiejętności absolwentów ww. szkół. Mając to na uwadze, sprzeciwiamy się niepodejmowaniu przez resort żadnych zmian w tym zakresie – czytamy w komunikacie.

W ten sposób Związek Powiatów Polskich konsekwentnie opowiada się za ograniczeniem kształcenia ogólnego w technikach i szkołach branżowych oraz położeniem większego nacisku na teoretyczną i praktyczną naukę zawodu. Związek wskazuje, że postulat ograniczenia kształcenia ogólnego wynika z licznych zgłoszeń dotyczących nieodpowiedniego przygotowywania uczniów do egzaminów zawodowych i podjęcia pracy w zawodzie, a także z trudności w zakresie współdziałania szkół z pracodawcami. Podkreśla, że na przestrzeni lat proporcjonalny udział przedmiotów zawodowych w ramowych planach nauczania uległ drastycznemu zmniejszeniu.

- Organizacja wskazuje, że o ile w latach 90. XX wieku nauka zawodu w technikach zajmowała około 70 proc. całego procesu kształcenia, to obecnie liczba godzin przeznaczonych na przedmioty zawodowe niemal zrównała się z liczbą godzin nauczania ogólnego. Problem ten – w ocenie ZPP – pogłębia się jeszcze bardziej w związku z wprowadzeniem edukacji zdrowotnej jako przedmiotu obowiązkowego oraz modułu poświęconego zdrowiu seksualnemu jako fakultatywnego. Konsekwencją jest brak możliwości organizowania praktycznej nauki zawodu u pracodawców częściej niż przez dwa dni w tygodniu – uzasadnia Związek Powiatów Polskich.